حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ : حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ : حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ : حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ : خَرَجَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَاعَةٍ لا يَخْرُجُ فِيهَا، وَلا يَلْقَاهُ فِيهَا أَحَدٌ، فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ، فَقَالَ { مَا جَاءَ بِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ؟ } قَالَ : خَرَجْتُ أَلْقَى رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْظُرُ فِي وَجْهِهِ، وَالتَّسْلِيمَ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ جَاءَ عُمَرُ، فَقَالَ { مَا جَاءَ بِكَ يَا عُمَرُ؟ } قَالَ : الْجُوعُ يَا رَسُولَ اللهِ، قَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَأَنَا قَدْ وَجَدْتُ بَعْضَ ذَلِكَ }
فَانْطَلَقُوا إِلَى مَنْزِلِ أَبِي الْهَيْثَمِ بْنِ التَّيْهَانِ الأَنْصَارِيِّ، وَكَانَ رَجُلا كَثِيرَ النَّخْلِ وَالشَّاءِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ خَدَمٌ، فَلَمْ يَجِدُوهُ، فَقَالُوا لامْرَأَتِهِ : أَيْنَ صَاحِبُكِ؟ فَقَالَتِ : انْطَلَقَ يَسْتَعْذِبُ لَنَا الْمَاءَ، فَلَمْ يَلْبَثُوا أَنْ جَاءَ أَبُو الْهَيْثَمِ بِقِرْبَةٍ يَزْعَبُهَا، فَوَضَعَهَا ثُمَّ جَاءَ يَلْتَزِمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيُفَدِّيهِ بِأَبِيهِ وَأُمِّهِ، ثُمَّ انْطَلَقَ بِهِمْ إِلَى حَدِيقَتِهِ فَبَسَطَ لَهُمْ بِسَاطًا، ثُمَّ انْطَلَقَ إِلَى نَخْلَةٍ فَجَاءَ بِقِنْوٍ فَوَضَعَهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { أَفَلا تَنَقَّيْتَ لَنَا مِنْ رُطَبِهِ؟ } فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللهِ، إِنِّي أَرَدْتُ أَنْ تَخْتَارُوا، أَوْ تَخَيَّرُوا مِنْ رُطَبِهِ وَبُسْرِهِ، فَأَكَلُوا وَشَرِبُوا مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ، فَقَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { هَذَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مِنِ النَّعِيمِ الَّذِي تُسْأَلُونَ عَنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ظِلٌّ بَارِدٌ، وَرُطَبٌ طَيِّبٌ، وَمَاءٌ بَارِدٌ }
فَانْطَلَقَ أَبُو الْهَيْثَمِ لِيَصْنَعَ لَهُمْ طَعَامًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لا تَذْبَحَنَّ ذَاتَ دَرٍّ، فَذَبَحَ لَهُمْ عَنَاقًا أَوْ جَدْيًا } فَأَتَاهُمْ بِهَا فَأَكَلُوا، فَقَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { هَلْ لَكَ خَادِمٌ؟ } قَالَ: لا، قَالَ { فَإِذَا أَتَانَا سَبْيٌ فَأْتِنَا } فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْسَيْنِ لَيْسَ مَعَهُمَا ثَالِثٌ، فَأَتَاهُ أَبُو الْهَيْثَمِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { اخْتَرْ مِنْهُمَا } فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللهِ، اخْتَرْ لِي، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ الْمُسْتَشَارَ مُؤْتَمَنٌ، خُذْ هَذَا، فَإِنِّي رَأَيْتُهُ يُصَلِّي، وَاسْتَوْصِ بِهِ مَعْرُوفًا } فَانْطَلَقَ أَبُو الْهَيْثَمِ إِلَى امْرَأَتِهِ، فَأَخْبَرَهَا بِقَوْلِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ : مَا أَنْتَ بِبَالِغٍ حَقَّ مَا قَالَ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلا بِأَنْ تَعْتِقَهُ، قَالَ : فَهُوَ عَتِيقٌ، فَقَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَبْعَثْ نَبِيًّا وَلا خَلِيفَةً إِلا وَلَهُ بِطَانَتَانِ : بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَاهُ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَبِطَانَةٌ لا تَأْلُوهُ خَبَالا، وَمَنْ يُوقَ بِطَانَةَ السُّوءِ فَقَدْ وُقِيَ }
มุฮัมหมัด บินอิสมาอีล ได้รายงานแก่พกเราโดยกล่าวว่า อาดัม บินอบูอิยาส ได้รายงานแก่พวกเราโดยกล่าวว่า ชัยบาน อบูมุอาวิยะฮฺ ได้รายงานแก่พวกเราโดยกล่าวว่า อับดุลมาลิก บินอุมัยรฺ ได้รายงานแก่พวกเรา จากอบู สะละมะฮฺ บินอับดุรเราะหฺมาน จากท่านอบูฮุร็อยเราะฮฺ กล่าวว่า : ท่านเราะสูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม เคยออกไปในเวลาที่ท่านไม่เคยออกไป และไม่มีใครพบท่านในเวลานั้น แล้วท่านอบูบักรฺก็มาหาท่าน ท่านจึงถามว่า “อะไรพาท่านมาที่นี่ละ อบูบักรฺ?” ท่านอบูบักรฺตอบว่า “ผมออกมาเพื่อพบท่านเราะสูลุลลอฮฺ มองใบหน้าของท่าน และให้สลามท่านครับ” ไม่นานนัก ท่านอุมัรก็มา ท่านเราะสูลจึงถามว่า “อะไรพาท่านมาที่นี่ละ อุมัร?” ท่านอุมัรตอบว่า “ความหิวครับ ท่านเราะสูลุลลอฮฺ” ท่านเราะสูล ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ตอบว่า “ฉันก็รู้สึกเช่นนั้นเหมือนกัน”
พวกท่านจึงไปยังบ้านของท่านอบุลฮัยษัม บินอัตตัยฮาน อัลอันศอรีย์ ซึ่งท่านเป็นคนที่มีต้นอินทผลัมและแพะจำนวนมาก แต่ไม่มีคนรับใช้ เมื่อไปถึงพวกท่านเราะสูลไม่พบท่านอบุลฮัยษัม จึงถามภรรยาของท่านว่า “สามีของเธอไปไหนหรือ?” เธอตอบว่า “เขาไปหาน้ำมาให้พวกเรา” ไม่นานนัก ท่านอบุลฮัยษัมก็มาพร้อมกับถุงน้ำที่เต็ม ท่านวางมันลง แล้วรีบเข้ามาสวมกอกท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม และกล่าวคำถวายชีวิตของพ่อแม่แก่ท่านนบี แล้วพาพวกท่านไปยังสวน ปูเสื่อให้ แล้วไปที่ต้นอินทผลัม และนำช่ออินทผลัมมาวาง ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ถามว่า “ทำไมท่านไม่เลือกผลอินทผลัมที่สุกแล้วให้เราละ?” ท่านอบุลฮัยษัมตอบว่า “ท่านเราะสูลุลลอฮฺครับ ผมอยากให้ท่านทั้งหลายเลือกเอง ทั้งผลที่สุกและยังไม่สุกครับ” แล้วพวกท่านก็รับประทานและดื่มน้ำนั้น แล้วท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ก็ได้กล่าวว่า “ขอสาบานต่อผู้ที่ชีวิตฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ นี่คือความโปรดปรานที่พวกท่านจะถูกสอบถามในวันกิยามะฮฺ ร่มเงาที่เย็นสบาย ผลอินทผลัมที่ดี และน้ำเย็น”
แล้วท่านอบุลฮัยษัมก็ไปเตรียมอาหารให้กับพวกท่าน ท่านนบีจึงกล่าวว่า “อย่าเชือดสัตว์ที่ให้น้ำนมนะ” ท่านอบุลฮัยษัมจึงเชือดลูกแพะตัวเล็กมาให้ และพวกท่านก็รับประทาน ท่านนบีได้ถามว่า “ท่านมีคนรับใช้ไหม?” ท่านอบุลฮัยษัมตอบว่า “ไม่มีครับ” ท่านจึงกล่าวว่า “เมื่อมีเชลยศึกมายังเรา ท่านมาหาเรานะ” ต่อมาท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ก็ได้รับเชลยมา 2 คน ไม่มีคนที่ 2 ท่านอบุลฮัยษัมก็ได้มาหาท่าน ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ก็ได้กล่าวว่า “จงเลือกเอาคนหนึ่งจากพวกเขา” ท่านอบุลฮัยษัมกล่าวว่า “ท่านเราะสูลุลลอฮฺครับ ท่านช่วยเลือกให้กับผมเถิด” ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม จึงกล่าวว่า “แท้จริงผู้ที่ถูกขอคำปรึกษานั้นคือผู้ที่ได้รับความไว้วางใจ จงเอาคนนี้ไปเถิด เพราะฉันเห็นเขาละหมาด และจงปฏิบัติดีต่อเขา” แล้วท่านอบุลฮัยษัมก็กลับไปหาภรรยาของท่าน และเล่าคำพูดของท่านเราะสูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ให้ฟัง ภรรยาของท่านกล่าวว่า “ท่านจะไม่สามารถทำตามที่ท่านนบีกล่าวไว้อย่างสมบูรณ์ นอกจากท่านจะปลดปล่อยเขาให้เป็นอิสระ” ท่านอบุลฮัยษัมจึงกล่าวว่า “ถ้าเช่นนั้นเขาก็เป็นอิสระ” ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม จึงกล่าวว่า “แท้จริงอัลลอฮฺมิได้ส่งนบีหรือผู้สืบทอดคนใด นอกจากเขาจะมีที่ปรึกษา 2 ประเภท (คือ) ที่ปรึกษาที่สั่งใช้ให้ทำความดีและห้ามปรามจากความชั่ว และที่ปรึกษาที่ไม่ละเว้นการสร้างความเสียหาย และใครที่ได้รับการปกป้องจากที่ปรึกษาที่เลว เขาก็ได้รับการปกป้องแล้ว”